Przejdź do treści

Poradniki

Weryfikacja ryzyka AI Act

Odpowiedzcie na maksymalnie sześć pytań o jedno zastosowanie AI i zobaczcie, do którego z czterech poziomów ryzyka AI Act prawdopodobnie należy, co to dla was oznacza i od kiedy.

Napisane i sprawdzone przez Solorai

W skrócie

AI Act przypisuje każde zastosowanie AI do jednego z czterech poziomów: zakazane, wysokie ryzyko, przejrzystość i minimalne. Ta weryfikacja przeprowadza jedno zastosowanie przez kryteria art. 5, 6 i 50 oraz załącznika III, zmienione rozporządzeniem (UE) 2026/1744, i pokazuje prawdopodobny poziom, jego znaczenie oraz datę, od której obowiązuje.

Daje pierwszą wskazówkę do planowania, nie jest poradą prawną. Klasyfikujcie każde zastosowanie, a nie każdy produkt: powtórzcie weryfikację dla każdego sposobu korzystania z systemu.

Sprawdźcie jedno zastosowanie AI

Pomyślcie o jednym konkretnym zastosowaniu, na przykład o asystencie, który wstępnie selekcjonuje aplikacje o pracę. Odpowiadajcie tylko dla niego.

Czy zastosowanie odpowiada zakazanej praktyce?

Art. 5 zakazuje następujących praktyk:

  • Techniki manipulacyjne lub wprowadzające w błąd, które zniekształcają zachowanie osoby i powodują poważną szkodę
  • Wykorzystywanie słabości związanych z wiekiem, niepełnosprawnością albo sytuacją społeczną lub ekonomiczną
  • Scoring społeczny prowadzący do nieuzasadnionego lub nieproporcjonalnego traktowania
  • Przewidywanie ryzyka popełnienia przestępstwa wyłącznie na podstawie profilowania lub cech osobowości
  • Tworzenie baz danych rozpoznawania twarzy przez nieukierunkowane pozyskiwanie wizerunków
  • Wnioskowanie o emocjach w pracy lub w edukacji, z wyjątkiem względów medycznych lub bezpieczeństwa
  • Kategoryzacja biometryczna, z której wywodzi się rasę, poglądy polityczne, religię, przynależność związkową, życie seksualne lub orientację seksualną
  • Zdalna identyfikacja biometryczna w czasie rzeczywistym w przestrzeni publicznej do celów ścigania przestępstw, poza wąskimi wyjątkami
  • Od 2 grudnia 2026 r.: tworzenie lub manipulowanie intymnymi albo jednoznacznie seksualnymi wizerunkami możliwych do zidentyfikowania osób bez ich zgody albo materiałami przedstawiającymi seksualne wykorzystywanie dzieci
Czy AI jest związanym z bezpieczeństwem elementem produktu regulowanego?

Chodzi o AI, która jest związanym z bezpieczeństwem elementem produktu objętego unijnymi przepisami wymienionymi w załączniku I, takiego jak maszyny, wyroby medyczne, zabawki, windy lub pojazdy, albo sama jest takim produktem, gdy produkt wymaga oceny zgodności przez stronę trzecią. AI używana wyłącznie dla wygody, efektywności lub kontroli jakości nie jest takim elementem, chyba że jej awaria zagrażałaby zdrowiu lub bezpieczeństwu.

Czy jest używana w jednym z tych obszarów?

Załącznik III wymienia obszary wysokiego ryzyka:

  • Biometria: zdalna identyfikacja, kategoryzacja według cech wrażliwych, rozpoznawanie emocji
  • Infrastruktura krytyczna: elementy bezpieczeństwa infrastruktury cyfrowej, ruchu drogowego, dostaw wody, gazu, ciepła lub energii elektrycznej
  • Edukacja i szkolenia: rekrutacja, ocena efektów uczenia się, nadzór podczas egzaminów
  • Zatrudnienie: rekrutacja i selekcja, decyzje wpływające na stosunek pracy, przydział zadań, monitorowanie wyników lub zachowania
  • Usługi podstawowe: uprawnienie do świadczeń publicznych, ocena zdolności kredytowej, wycena ubezpieczeń na życie i zdrowotnych, klasyfikacja zgłoszeń alarmowych
  • Ściganie przestępstw
  • Migracja, azyl i kontrola graniczna
  • Wymiar sprawiedliwości i procesy demokratyczne: wspieranie sądów, wpływanie na wybory
Czy profiluje osoby?

Profilowanie to zautomatyzowane przetwarzanie danych osobowych w celu oceny cech osoby, takich jak wyniki w pracy, sytuacja ekonomiczna, zdrowie, preferencje lub zachowanie.

Czy wykonuje tylko ograniczone zadanie?

Zgodnie z art. 6 ust. 3 zastosowanie w obszarze z załącznika III nie jest zastosowaniem wysokiego ryzyka, gdy nie stwarza znaczącego ryzyka i nie wpływa istotnie na decyzję, ponieważ jedynie:

  • Wykonuje wąskie zadanie proceduralne
  • Poprawia wynik zakończonej już czynności człowieka
  • Wykrywa wzorce we wcześniejszych decyzjach, nie zastępując oceny człowieka ani na nią nie wpływając
  • Wykonuje zadanie przygotowawcze do oceny
Czy wchodzi w interakcję z ludźmi lub generuje treści?

Art. 50 obejmuje systemy, które:

  • Wchodzą w bezpośrednią interakcję z ludźmi, jak chatboty i agenci głosowi
  • Generują tekst, obrazy, dźwięk lub wideo
  • Tworzą deepfake'i

Prawdopodobnie zakazane

Zastosowanie odpowiada praktyce zakazanej w art. 5. Przestańcie z niego korzystać. Zakazy obowiązują od 2 lutego 2025 r., a dwa dodane przez Digital Omnibus od 2 grudnia 2026 r. Kary sięgają 35 mln euro lub 7% rocznego światowego obrotu.

Prawdopodobnie wysokie ryzyko: AI w produkcie regulowanym

AI jest związanym z bezpieczeństwem elementem produktu objętego załącznikiem I. Pełne obowiązki dostawców i podmiotów stosujących obowiązują od 2 sierpnia 2028 r.

Prawdopodobnie wysokie ryzyko: zastosowanie z załącznika III

Zastosowanie mieści się w obszarze wymienionym w załączniku III. Pełne obowiązki obowiązują od 2 grudnia 2027 r. Jeśli korzystacie z systemu dostawcy, jesteście podmiotem stosującym: stosujcie się do instrukcji obsługi, wyznaczcie nadzór człowieka, przechowujcie logi co najmniej sześć miesięcy i informujcie osoby, których to dotyczy.

Prawdopodobnie nie wysokie ryzyko, zgodnie z art. 6 ust. 3

Zastosowanie mieści się w obszarze z załącznika III, ale wykonuje tylko ograniczone zadanie. Dostawca dokumentuje tę ocenę przed wprowadzeniem systemu do obrotu, rejestruje go i na żądanie przekazuje dokumentację organom.

Obowiązują wymogi przejrzystości

Zgodnie z art. 50, od 2 sierpnia 2026 r.: ludzie muszą wiedzieć, że mają do czynienia z AI, chyba że jest to oczywiste, treści generowane przez AI są oznaczane w formacie nadającym się do odczytu maszynowego, a deepfake'i są ujawniane.

Prawdopodobnie minimalne ryzyko

Brak szczególnych obowiązków poza kompetencjami w zakresie AI. Większość zastosowań, takich jak pisanie, streszczanie i analiza, trafia tutaj.

Co zrobić dalej

Zapiszcie wynik w rejestrze AI, razem z celem zastosowania i jego właścicielem. Niezależnie od poziomu art. 4 wymaga wspierania kompetencji w zakresie AI osób, które korzystają z systemu.

Zobaczcie checklistę AI Act dla firm.

Cztery poziomy ryzyka

Każde zastosowanie trafia do jednego z czterech poziomów. Klasyfikujcie każde zastosowanie, a nie każdy produkt: ten sam asystent może być minimalnym ryzykiem przy pisaniu e-maili i wysokim ryzykiem, gdy służy do selekcji kandydatów do pracy.

PoziomCo obejmujeCo to oznacza dla Was
ZakazanePraktyki zakazane przez artykuł 5, takie jak scoring społeczny lub rozpoznawanie emocji w pracy, a od 2 grudnia 2026 r. AI tworząca intymne obrazy bez zgodyPrzestać z tego korzystać
Wysokie ryzykoZastosowania wymienione w załączniku III, takie jak rekrutacja, scoring kredytowy i dostęp do usług podstawowych, oraz AI w produktach objętych załącznikiem IPełne obowiązki od 2 grudnia 2027 r. lub 2 sierpnia 2028 r.
PrzejrzystośćSystemy, które wchodzą w interakcję z ludźmi, generują treści lub tworzą deepfakeInformować ludzi i oznaczać treści zgodnie z artykułem 50, od 2 sierpnia 2026 r.
MinimalneWiększość pozostałych zastosowań, takich jak redagowanie, streszczanie i analizaBrak szczególnych obowiązków poza kompetencjami w zakresie AI

Czego weryfikacja nie obejmuje

  • Wasza rola: obowiązki dostawców i podmiotów stosujących są różne. Większość firm to podmioty stosujące.
  • Modele AI ogólnego przeznaczenia: ich dostawcy mają odrębne obowiązki.
  • Systemy już używane: systemy wysokiego ryzyka, które były na rynku przed swoją datą, są objęte przepisami tylko wtedy, gdy później zostaną istotnie zmienione; systemy używane przez organy publiczne muszą być zgodne do 2 sierpnia 2030 r.
  • Inne przepisy: RODO, regulacje sektorowe i prawo krajowe obowiązują równolegle z AI Act.

Aby uzyskać klasyfikację, na której można polegać, zlećcie ocenę każdego zastosowania w świetle wytycznych Komisji i z udziałem waszych prawników. Zobaczcie zgodność z AI Act.

Źródła

FAQ

Pytania o poziomy ryzyka AI Act

Czy asystent taki jak Claude, ChatGPT lub Copilot jest systemem wysokiego ryzyka według AI Act?

To zależy od zastosowania, a nie od produktu. Pisanie, streszczanie i analiza to minimalne ryzyko. Ten sam asystent używany do wstępnej selekcji kandydatów mieści się w obszarze z załącznika III i prawdopodobnie jest zastosowaniem wysokiego ryzyka.

Kto musi sklasyfikować system AI?

Dostawca klasyfikuje system, który wprowadza do obrotu. Podmiot stosujący musi znać poziom każdego zastosowania, aby wypełnić własne obowiązki, a staje się dostawcą, jeśli zmieni cel systemu tak, że stanie się on systemem wysokiego ryzyka.

Od kiedy obowiązują wymogi dla wysokiego ryzyka?

Od 2 grudnia 2027 r. dla zastosowań wymienionych w załączniku III i od 2 sierpnia 2028 r. dla AI w produktach objętych załącznikiem I, zgodnie z AI Act zmienionym rozporządzeniem (UE) 2026/1744.

Czy wynik tej weryfikacji jest prawnie wiążący?

Nie. To pierwsza wskazówka do planowania. Klasyfikacja zależy od okoliczności każdego zastosowania i od wytycznych Komisji Europejskiej.

Powiązane materiały

Sklasyfikujcie każde zastosowanie AI. Zacznijcie od 30-minutowego briefingu.

Napiszcie, jakich systemów AI używacie dziś. Odpowiemy, proponując konkretny następny krok.

Umówcie briefingNapiszcie do nas