Naar de inhoud

Gidsen

EU AI Act risicocheck

Beantwoord maximaal zes vragen over één toepassing van AI en zie in welk van de vier risiconiveaus van de EU AI Act die waarschijnlijk valt, wat dat voor u betekent en vanaf wanneer.

Geschreven en gecontroleerd door Solorai

In het kort

De EU AI Act deelt elke toepassing van AI in vier niveaus in: verboden, hoog risico, transparantie en minimaal. Deze check loopt één toepassing langs de toetsen van de artikelen 5, 6 en 50 en bijlage III, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2026/1744, en toont het waarschijnlijke niveau, wat het betekent en vanaf welke datum het geldt.

De check geeft een eerste indicatie voor de planning, geen juridisch advies. Classificeer elke toepassing, niet elk product: doe de check opnieuw voor elke manier waarop u een systeem gebruikt.

Check één AI-toepassing

Neem één concrete toepassing in gedachten, bijvoorbeeld een assistent die sollicitaties voorselecteert. Antwoord alleen voor die toepassing.

Komt de toepassing overeen met een verboden praktijk?

Artikel 5 verbiedt deze praktijken:

  • Manipulatieve of misleidende technieken die iemands gedrag verstoren en aanzienlijke schade veroorzaken
  • Misbruik van kwetsbaarheden door leeftijd, handicap of sociale of economische situatie
  • Social scoring die leidt tot ongerechtvaardigde of onevenredige behandeling
  • Voorspellen van het risico dat iemand een strafbaar feit pleegt, uitsluitend op basis van profilering of persoonlijkheidskenmerken
  • Opbouwen van databanken voor gezichtsherkenning door ongericht beelden te verzamelen
  • Afleiden van emoties op het werk of in het onderwijs, behalve om medische of veiligheidsredenen
  • Biometrische categorisering die ras, politieke opvattingen, religie, vakbondslidmaatschap, seksleven of seksuele gerichtheid afleidt
  • Biometrische identificatie op afstand in realtime in openbare ruimten voor rechtshandhaving, buiten nauwe uitzonderingen
  • Vanaf 2 december 2026: maken of manipuleren van intieme of seksueel expliciete beelden van herkenbare personen zonder hun toestemming, of van materiaal van seksueel kindermisbruik
Is de AI een veiligheidscomponent van een gereguleerd product?

Het gaat om AI die een veiligheidscomponent is van een product onder de EU-productwetgeving uit bijlage I, zoals machines, medische hulpmiddelen, speelgoed, liften of voertuigen, of die zelf zo'n product is, wanneer het product een conformiteitsbeoordeling door een derde nodig heeft. AI die alleen voor gemak, efficiëntie of kwaliteitscontrole wordt gebruikt, is geen veiligheidscomponent, tenzij een storing de gezondheid of veiligheid in gevaar brengt.

Wordt de AI op een van deze gebieden gebruikt?

Bijlage III noemt de gebieden met hoog risico:

  • Biometrie: identificatie op afstand, categorisering op gevoelige kenmerken, emotieherkenning
  • Kritieke infrastructuur: veiligheidscomponenten voor digitale infrastructuur, wegverkeer, water, gas, verwarming of elektriciteit
  • Onderwijs en opleiding: toelating, beoordeling van leerresultaten, toezicht tijdens toetsen
  • Werk: werving en selectie, beslissingen over de arbeidsrelatie, taakverdeling, monitoring van prestaties of gedrag
  • Essentiële diensten: recht op overheidsuitkeringen, kredietbeoordeling, premiestelling van levens- en zorgverzekeringen, triage van noodoproepen
  • Rechtshandhaving
  • Migratie, asiel en grenscontrole
  • Rechtspraak en democratische processen: ondersteuning van rechters, beïnvloeding van verkiezingen
Maakt de AI profielen van personen?

Profilering is de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens om aspecten van een persoon te beoordelen, zoals werkprestaties, economische situatie, gezondheid, voorkeuren of gedrag.

Voert de AI alleen een beperkte taak uit?

Volgens artikel 6, lid 3, heeft een toepassing op een gebied uit bijlage III geen hoog risico wanneer die geen aanzienlijk risico inhoudt en de beslissing niet wezenlijk beïnvloedt, omdat die alleen:

  • Een beperkte procedurele taak uitvoert
  • Het resultaat van een al afgeronde menselijke activiteit verbetert
  • Patronen in eerdere beslissingen opspoort, zonder de menselijke beoordeling te vervangen of te beïnvloeden
  • Een voorbereidende taak voor een beoordeling uitvoert
Heeft de AI interactie met mensen of genereert die content?

Artikel 50 gaat over systemen die:

  • Rechtstreeks met mensen communiceren, zoals chatbots en voice agents
  • Tekst, beeld, audio of video genereren
  • Deepfakes maken

Waarschijnlijk verboden

De toepassing komt overeen met een praktijk die artikel 5 verbiedt. Stop met het gebruik. De verboden gelden sinds 2 februari 2025 en de twee die de Digital Omnibus toevoegde vanaf 2 december 2026. De boetes lopen op tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet.

Waarschijnlijk hoog risico: AI in een gereguleerd product

De AI is een veiligheidscomponent van een product dat onder bijlage I valt. De volledige verplichtingen voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken gelden vanaf 2 augustus 2028.

Waarschijnlijk hoog risico: toepassing uit bijlage III

De toepassing valt op een gebied uit bijlage III. De volledige verplichtingen gelden vanaf 2 december 2027. Gebruikt u het systeem van een leverancier, dan bent u gebruiksverantwoordelijke: volg de gebruiksinstructies, wijs menselijk toezicht toe, bewaar de logs minstens zes maanden en informeer de betrokkenen.

Waarschijnlijk geen hoog risico, volgens artikel 6, lid 3

De toepassing ligt op een gebied uit bijlage III maar voert alleen een beperkte taak uit. De aanbieder documenteert deze beoordeling voordat het systeem in de handel komt, registreert het en geeft de documentatie op verzoek aan de autoriteiten.

Transparantieverplichtingen zijn van toepassing

Volgens artikel 50, sinds 2 augustus 2026: mensen moeten weten dat ze met AI te maken hebben, tenzij dat duidelijk is, door AI gegenereerde content wordt machineleesbaar gemarkeerd en deepfakes worden kenbaar gemaakt.

Waarschijnlijk minimaal risico

Geen specifieke verplichtingen naast AI-geletterdheid. De meeste toepassingen, zoals opstellen, samenvatten en analyseren, vallen hieronder.

Wat u nu doet

Leg het resultaat vast in uw AI-register, met het doel van de toepassing en de eigenaar. Welk niveau het ook is, artikel 4 vraagt u de AI-geletterdheid te ondersteunen van de mensen die het systeem gebruiken.

Bekijk de EU AI Act checklist voor bedrijven.

De vier risiconiveaus

Elke toepassing valt in een van vier niveaus. Classificeer elke toepassing, niet elk product: dezelfde assistent kan een minimaal risico zijn bij het schrijven van e-mails en een hoog risico wanneer hij wordt gebruikt om sollicitanten te screenen.

NiveauWat eronder valtWat het voor u betekent
VerbodenPraktijken die artikel 5 verbiedt, zoals social scoring of emotieherkenning op het werk, en vanaf 2 december 2026 AI die intieme beelden zonder toestemming maaktStop met het gebruik
Hoog risicoToepassingen uit bijlage III, zoals werving, kredietscores en toegang tot essentiële diensten, en AI in producten die onder bijlage I vallenVolledige verplichtingen vanaf 2 december 2027 of 2 augustus 2028
TransparantieSystemen die met mensen interageren, content genereren of deepfakes makenInformeer mensen en markeer content, volgens artikel 50, sinds 2 augustus 2026
MinimaalDe meeste andere toepassingen, zoals schrijven, samenvatten en analyseGeen specifieke verplichtingen naast AI-geletterdheid

Wat de check niet dekt

  • Uw rol: de verplichtingen verschillen voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken. De meeste bedrijven zijn gebruiksverantwoordelijke.
  • AI-modellen voor algemene doeleinden: voor de aanbieders daarvan gelden aparte verplichtingen.
  • Systemen die al in gebruik zijn: systemen met een hoog risico die vóór hun datum al op de markt waren, vallen er alleen onder als ze daarna aanzienlijk worden gewijzigd; systemen die overheidsinstanties gebruiken, moeten uiterlijk 2 augustus 2030 voldoen.
  • Andere regels: de AVG, sectorregels en nationaal recht gelden naast de AI Act.

Voor een classificatie waarop u kunt vertrouwen laat u elke toepassing toetsen aan de richtsnoeren van de Commissie en door uw juridisch adviseur. Bekijk EU AI Act compliance.

Bronnen

FAQ

Vragen over de risiconiveaus van de AI Act

Heeft een assistent als Claude, ChatGPT of Copilot een hoog risico volgens de EU AI Act?

Dat hangt af van de toepassing, niet van het product. Opstellen, samenvatten en analyseren hebben minimaal risico. Dezelfde assistent die sollicitanten voorselecteert, valt op een gebied uit bijlage III en heeft waarschijnlijk een hoog risico.

Wie moet een AI-systeem classificeren?

De aanbieder classificeert het systeem dat hij in de handel brengt. Een gebruiksverantwoordelijke moet het niveau van elke toepassing kennen om aan zijn eigen verplichtingen te voldoen, en wordt aanbieder als hij het doel van een systeem zo wijzigt dat het een hoog risico krijgt.

Vanaf wanneer gelden de verplichtingen voor hoog risico?

Vanaf 2 december 2027 voor de toepassingen uit bijlage III en vanaf 2 augustus 2028 voor AI in producten die onder bijlage I vallen, volgens de AI Act zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2026/1744.

Is het resultaat van deze check juridisch bindend?

Nee. Het is een eerste indicatie voor de planning. De classificatie hangt af van de feiten van elke toepassing en van de richtsnoeren van de Europese Commissie.

Verder lezen

Classificeer elke AI-toepassing. Begin met een briefing van 30 minuten.

Vertel ons welke AI-systemen u vandaag gebruikt. We reageren met een duidelijke volgende stap.

Plan een briefingMail ons