Hoe een AI-agent werkt
Elke agent doorloopt dezelfde lus. Hij begint bij een doel dat in gewone taal is geformuleerd. Het model bepaalt de volgende stap en roept, wanneer het informatie nodig heeft of moet handelen, een tool aan: een zoekopdracht, een databasequery, een update in het CRM, een concept-e-mail. Het resultaat komt terug bij het model, dat opnieuw beslist. De lus eindigt wanneer het doel is bereikt, wanneer een limiet is bereikt of wanneer de agent overdraagt aan een mens.
Vier dingen bepalen hoe goed een agent werkt:
- Het model, dat plant, resultaten leest en beslist.
- De tools, elk met een duidelijke beschrijving, vaak aangeboden via MCP-servers.
- De context: instructies, voorbeelden en de kennis die de agent kan raadplegen.
- De guardrails: limieten op stappen en uitgaven, goedkeuringen voor gevoelige acties en een log van alles wat hij heeft gedaan.
AI-agents, chatbots en automatisering
De drie worden vaak verward. Het verschil zit in wie de stappen bepaalt en of het systeem in andere software handelt.
| Chatbot | Procesautomatisering | AI-agent | |
|---|---|---|---|
| Wie de stappen bepaalt | Geen stappen: hij antwoordt in het gesprek | Regels die vooraf zijn vastgelegd | Het model, terwijl het werkt |
| Handelt in andere systemen | Zelden | Ja, langs vaste paden | Ja, via de tools die hij kiest |
| Handelt uitzonderingen af | Hij kan ze uitleggen, niet oplossen | Stopt bij gevallen die de regels niet voorzagen | Past zich aan, binnen zijn grenzen |
| Past het best bij | Vragen en antwoorden | Voorspelbare processen met een hoog volume | Gevarieerde taken met meerdere stappen |
Goede systemen combineren ze vaak: een workflow handelt het voorspelbare deel af en roept alleen een agent aan waar een oordeel nodig is.
Typen AI-agents
Leerboeken delen agents in op de manier waarop ze acties kiezen, van eenvoudige reflexagents tot doelgerichte, nutsgerichte en lerende agents. In bedrijven is een indeling naar het werk dat ze doen nuttiger:
- Taakagents voeren één proces van begin tot eind uit, zoals het triëren van supporttickets of het aansluiten van facturen.
- Assistent-agents werken voor één persoon binnen diens tools, zoals Claude Cowork op een desktop, en bereiden documenten, analyses en opvolging voor.
- Codeeragents, zoals Claude Code, lezen een codebase, brengen wijzigingen aan en voeren de tests uit.
- Voice-agents nemen telefoongesprekken aan en voeren ze, plannen afspraken in en dragen over aan een mens.
- Multi-agentsystemen verdelen een doel over meerdere agents die door een orchestrator worden gecoördineerd. Zie agentic AI.
Waar bedrijven AI-agents gebruiken
- Klantenservice: verzoeken beantwoorden, classificeren en doorsturen, en met een samenvatting overdragen aan een mens.
- Sales: accounts onderzoeken vóór een afspraak en het CRM daarna bijwerken.
- Finance: facturen matchen met orders en opvolgberichten over uitzonderingen opstellen.
- Juridisch: een eerste review van contracten aan de hand van het playbook van het bedrijf, die een jurist controleert.
- IT en HR: tickets triëren en beleidsvragen beantwoorden op basis van de eigen documenten van het bedrijf.
De rode draad is werk met meerdere stappen, informatie die over systemen is verspreid en een duidelijke definitie van klaar.
Hoe u AI-agents veilig inzet
Agents handelen, dus de controles zijn net zo belangrijk als het model. Gartner verwacht dat ruim 40% van de agentic AI-projecten eind 2027 zal zijn stopgezet, vanwege stijgende kosten, onduidelijke bedrijfswaarde of ontoereikende risicocontroles. Het meeste daarvan is in de ontwerpfase te voorkomen.
Volgens de EU AI Act moet een agent die met mensen praat sinds 2 augustus 2026 duidelijk maken dat ze met AI te maken hebben, tenzij dat duidelijk is. Voor agents die worden ingezet voor doelen met een hoog risico uit bijlage III, zoals werving of kredietscores, gelden vanaf 2 december 2027 de verplichtingen voor hoog risico. Bekijk de EU AI Act-checklist.
Wat het onderzoek zegt
- Gartner verwacht dat 40% van de bedrijfsapplicaties eind 2026 taakspecifieke AI-agents bevat, tegenover minder dan 5% in 2025.
- In de State of AI 2026-enquête van McKinsey onder 1.719 respondenten zei ongeveer twee op de tien dat hun organisatie de opschalingsfase met AI-agents had bereikt. Onder bedrijven met meer dan 1 miljard dollar omzet was dat aandeel 40%.
Bronnen
- Anthropic: Building effective agents, 19 december 2024
- Gartner: over 40% of agentic AI projects will be canceled by end of 2027, 25 juni 2025
- Gartner: 40% of enterprise apps will feature task-specific AI agents by 2026, 26 augustus 2025
- McKinsey: The state of AI, 25 augustus 2026
- EU AI Act, artikel 50: transparantieverplichtingen